Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği Genel Sekreterliği

                06 Ekim, 2009

S.O.S !

RUSYA FEDERASYONU SOCHI VE NOVORSSISK LİMANLARININ İHRAÇ TAŞIMALARINA KAPATILMASI İHRACATIMIZI TEHDİT EDİYOR

          Değerli Basın Mensupları;

          Ülkemizin en büyük ihraç pazarlarından olan ve gelecek açısından da büyük potansiyel ihtiva eden Rusya Federasyonu’na yapılan ihracatımız, ihracatçılarımızın lojistik depolarını, tedarik zincirlerini oluşturduğu ve yakınlık açısından da avantaj ihtiva eden Sochi limanı çevresinde yoğunlaşmış bulunmaktadır. 1992 sonrasında Trabzon limanı ile Sochi limanı arasında her gün karşılıklı bir çok sefer konulmuş ve özellikle Sarp Sınır kapısının açılmasından sonra Rusya Federasyonu ile gelişen yeni ekonomik ilişkiler paralelinde bu ülke ile karşılıklı olarak gerek feribot gerekse de Ro-Ro gemiler ile gerçekleştirilen seferler aracılığıyla her geçen gün artarak  mevcut dutuma ulaşmıştır. Bugün itibariyle ilimizden 11 adet deniz ulaşım aracı ile Trabzon- Soçi arasında  düzenli seferler uygulamakta ve gerek yolcu gerekse de ihraç nakliyesini gerçekleştirmektedirler.

       Dış Ticaret açısından bakıldığında, Bölgemizdeki ihracatçılar bu liman aracılığıyla yıllardır ihraç nakliyesini sorunsuz bir şekilde Trabzon, Novorossisk, Gelincik ve Sochi arasında kurulan deniz ulaşım ağı, gerek bölge gerekse Türkiye ve Rusya Federasyonu’nun menfaatleri doğrultusunda başarıyla çalışmaktadır. Hatta ihracatçılarımızın bazıları ihracattan doğan katma değeri lojistik alanında yatırım yaparak değerlendirmiş ve gerek kendi lojistiklerini gerekse de bölge firmalarının bu yöndeki ihtiyaçlarını başarı ile gerçekleştirmektedirler. 

Ancak, daha önce müteaddit zamanlarda da gündeme getirildiği üzere Sochi kentinin Rusya Federasyonu’nun en önemli turizm merkezi olması ve 2014 kış olimpiyatlarının  da   bu  kentte yapılacak olması nedeniyle Sochi limanının yük gemilerine kapatılarak sadece feribotlarla yolcu taşınmasına müsaade edileceği bilinmekte idi. Bu çerçevede Rusya hükümetinin aldığı karar doğrultusunda; turistik bölge olan Sochi Limanı'na yük gemisi, şehir içine yük taşıyan kamyon, TIR ve benzeri araçların girmesine yakın bir zamandan itibaren engelleme getirileceği gündemde bulunmaktadır. Bu gelişme göz önünde tutularak; ülkemizin yılda  yaklaşık 7 milyar Dolara ulaşan ve artık Sochi üzerinden Rusya Federasyonu'nun Moskova dâhil birçok şehrine ulaşmış, gelecekte çok ha yüksek hedefleri gerçekleştirecek potansiyel arz eden ihracatımızın geleceği için Sochi'ye alternatif bir liman düşünülmesi ivedilik arz etmektedir.

 Benzer şekilde, Soçi Limanına alternatif olarak gösterilen ve bölge ihracatçılarımız ve nakliye acentelerince halihazırda kullanılmakta olan Novorosisk limanı ile ilgili olarak ise, Türkiye ile Rusya Federasyonu arasında gerçekleşen 04 Ağustos 2009 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen 9. Dönem Karma Ekonomik Komisyonu- KEK Toplantısında da şifahen Soçi limanı yanısıra Novorossisk limanının da alt yapı çalışmaları nedeniyle 2009 yılı sonuna kadar kapatılacağı gündeme getirilmiştir.  Deniz Ticaret Odasına benzer şekilde hükümleri içeren Rusya Federasyonu ilgili Rus mercilerden ulaşan yazı da bu durumu teyit eder nitelikte olup,  Novorossisk limanın da Soçi limanı gibi yakın bir gelecekte sadece turizm amaçlı taşımalara açık tutulacağı ve belli bir tarihten sonra bu limanın da ihraç nakliyesine kapatılacağı yönünde  beyanat ulaşmıştır.

Bu söylemlerin gerçekleşmesi ve her iki limanın da aynı veya yakın zaman aralıkları itibariyle kapatılması durumunda maalesef ülkemizden yoğun olarak işlenmiş gıda, bitkisel ürünler ve yaş meyve sebze olmak üzere bir çok ürünün ihracatının gerçekleştiği ve ülkemizin tarımsal ürün ve gıda sektörleri ihracatı açısından en önemli partnerlerinden biri olan Rusya Federasyonu’na yönelik ihracatımız durma noktasına gelecektir. Var olan pazarımız ise kaçınılmaz olarak rakip ülkelerin eline geçecektir. Ayrıca Novorossisk limanı Rusya’dan ülkemizin tedarik ettiği doğal gaz ve Tuapse limanı ise kömür sevkıyatının yapıldığı en önemli limanlardır. Bu limanların kapatılması ayrıca ithalatımızı da olumsuz olarak etkileyecektir.

       Son zamanlarda gerek yapılan resmi temaslar ve en son V. Putin’in ülkemizi ziyaretinde de gündeme getirildiği üzere kapatılması ihtimal dahilinde olan limanlara alternatif olarak Taman - diğer adıyla Kavkaz limanı ve Tuapse limanı işaret edilmektedir. Ancak bu limanlardan Kavkaz limanının bulunduğu coğrafya itibariyle yılın belirli aylarında denizin donması nedeniyle gemilerin tam olarak limana girişine olanak vermemesi, gemilerin açıkta beklemesine neden olması ve bu nedenle demuraj ücreti ve ürünlerin alıcısına zamanında teslim edilmememsi gibi olumsuzlukları da beraberinde getirecek olması nedeniyle elverişli olarak değerlendirilmemektedir. Ayrıca, alternatif olarak gösterilen Tuapse limanı ise daha çok kömür nakliyesi amaçlı kullanıldığı için tarımsal ürün ve yaş meyve sebze taşımalarını olumsuz olarak etkileyecek ve ihtiyaçlara tam anlamıyla cevap verebilecek nitelikte değerlendirilmemektedir. 

Bu nedenle, gelecekte 10 Milyar Dolarları hedefleyen ihracatımızın geleceği için Sochi’ye alternatif bir liman tahsis edilmesi gündeme ihtiyaç olarak gelmiştir. Ayrıca ülkemizin 2023 yılı ihracat hedefi olan 500 milyar dolar ihracat rakamına erişmekte Rusya limanlarına tam kapasite ihraç eşyası taşımanın önündeki engellerin şimdiden kaldırılması çok büyük önem arz etmektedir.

        Bu çerçevede Ülkemizden bölgemiz aracılığıyla Rusya Federasyonu’na gerçekleşen ihracatın sekteye uğramaması ve arzu edilen potansiyele ulaşması için ihraç taşımalarını en fizibıl şekilde gerçekleştirmeye olanak sağlayacak Novorosisk ve Soçi Limanları arasında olması faydalı olacağı düşünülen bir coğrafi alanda  bir limanın tespit ve tesis edilmesi ve lojistik bir üs olabilecek art alanının da ülkemiz ihracatçılarının kullanımına kazandırılması için gereken çalışmalara ağırlık verilmesi çok büyük önem ve aciliyet arz etmektedir. Bu konuda hükümet, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör iş birliği içinde oluşturulacak bir konsensüs içinde gereken çalışmalar bir an önce başlatılmalıdır. Ve Türk lojistik üssünün müteşebbisler ve Sivil Toplum Örgütleri tarafından organize edilerek hükümetin de desteğiyle bir an önce hayata geçirilmesi sağlanmalıdır.

      Belirtmek gerekir ki ferdi teşebbüsler; Rusya Federasyonu’nda ihtiyacı karşılayacak seviyede ve Türk ihracatçısının  lojistik  üssü olarak tesis edilmesi arzu edilen bir limana sahip olmak için   yeterli olmayıp bu kesimin hükümet nezdinde desteklenmesi ve etkili bir  lobi oluşturulması suretiyle liman sorunun çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Arz ettiği potansiyel dikkate alınarak Devlet ve Hükümet yetkilileri, TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği), TİM (Türkiye İhracatçılar Meclisi) ve ilgili STÖ’lerin birlikte çeşitli girişimlerde bulunması ve konu kamuoyunun  gündemine getirilerek o bölgede faaliyet gösteren ihracatçılarımıza güven verilmek suretiyle destek olunmasının yolları araştırılmalıdır. Bu konuda bahsedilen kurumların katılı ile oluşturulacak çok taraflı bir konsorsiyum ile Soçi- Novorosisk kıyı şeridi arasında Türk ihracatçısına ihracat işlemlerini güvenli ve ekonomik şekilde modern alt yapı olanaklarını da kullanarak gerçekleştirmeleri sağlanmalıdır. 

Hedef ve Yakın Komşu Ülke Pazarlarında Lojistik Açısından İhracatçılarımıza Katkı Sağlayacak Liman Yatırımlarının Yapılması ve Desteklenmesi olmalıdır. Bu konuda yap-işlet-devret modeli ile yapılması gündeme gelen Rusya Federasyonu’nun Sochi limanına alternatif olabilecek en elverişli limanlarının ihracatçılarımıza lojistik bir üs olarak kazandırılması amacıyla  satın alınmasıdır. 

Bunun için de oluşturulacak konsorsiyum şahsiyetinde ve hükümet aracılığıyla Resmi düzeyde Rus yetkililerle temasa geçerek ihtiyacın Liman ihtiyacının en kısa zamanda karşılanmasıdır.

 Bahsekonu Türk lojistik üssünün gelecekte Türk ihracatçısına kazandırılmasının başarılı bir şekilde sağlanması akabinde Kuban Bölgesi ve Rusya Federasyonu'nun iç bölgelerinde bu yönde lojistik  olanaklarının etkin tanıtımın yapılması ve söz konusu oluşacak potansiyelin Trabzon ve bölge illerine çekilmesi büyük fırsatları da beraberinde getirecektir. Aksi takdirde edinilen büyük fırsatlar rakip ülkelerin eline teslim edilmiş olacaktır. Kamuoyunun dikkatine saygılarımızla arz olunur. (Ek için tıklayınız..)